İçeriğe geç
KozSoft

Kâr oranı nasıl hesaplanır? Satış marjıyla farkı ve satış fiyatını kârı koruyarak belirlemek

100 TL'ye alıp 200 TL'ye sattığınız üründe kârınız yüzde kaç? Yanıt hangi orana baktığınıza göre değişir. Kâr oranı hesaplama, satış marjıyla farkı, KDV'li fiyatta doğru hesap ve hazır çarpan tablosu.

KozSoft Ekibi · Koznet Bilişim Teknolojileri Limited Şirketi Yayın: 5 dakika okuma

Lacivert zemin üzerinde hesap makinesi simgesi: kâr oranı hesabı

İşletme sahiplerinin en sık kullandığı ifadelerden biri "Ben her ürüne yüzde otuz kâr koyarım." Bu ifade ne anlama gelir? Çoğu zaman şudur: malı 100 TL'ye aldıysanız 130 TL'ye satarsınız. Ancak bir rapor ya da başka bir program aynı ürün için "kâr %23" diyebilir. İkisi de doğrudur; farklı oranları ölçerler. Farkı bilmeyen işletme, fiyatı farkında olmadan düşük belirler ve kârının azaldığını ancak ay sonunda fark eder.

Bu yazıda iki oranı ayırıyor, satış fiyatını bulmanın kısa yolunu ve iskontonun kâra gerçek etkisini gösteriyoruz.

Kısaca

  • Kâr oranı = brüt kâr ÷ maliyet. "Yüzde otuz kâr koyarım" denen orandır.
  • Satış marjı = brüt kâr ÷ satış fiyatı. Bazı kaynaklar buna kâr marjı da der.
  • Örnek: 100 TL'ye alınıp 200 TL'ye satılan üründe kâr oranı %100, satış marjı %50'dir.
  • Hedef kâr oranından satış fiyatı: maliyet × (1 + kâr oranı).
  • KDV mükellefi işletmede hesap KDV hariç tutarlarla yapılır; KDV sizin kârınız değildir.

Aynı ürün, iki oran

Bir ürünü 100 TL'ye alıp 200 TL'ye sattığınızı düşünelim (bu örnekte KDV'yi yok sayıyoruz). Brüt kârınız 100 TL'dir.

  • Kâr oranı = brüt kâr ÷ maliyet = 100 ÷ 100 = %100
  • Satış marjı = brüt kâr ÷ satış = 100 ÷ 200 = %50

"Yüzde otuz kâr koyarım" diyen işletme sahibinin kastettiği oran kâr oranıdır; maliyetin üzerine eklenen yüzdedir. Satış marjı ise satış fiyatının yüzde kaçının size kaldığını söyler.

İki oranın arasında sabit bir ilişki vardır: kâr oranı büyüdükçe fark açılır. %100 kâr oranı %50 satış marjına denk gelir; ama satış marjı hiçbir zaman %100'e ulaşamaz.

Programları ve raporları karşılaştırmadan önce

İki satış programını ya da iki raporu karşılaştırırken önce hangi oranı gösterdiklerine dikkat edin. Bir program "kâr %25" diyorsa bu maliyete göre mi, satışa göre mi? Fark küçük değildir: %25 kâr oranı %20 satış marjıdır; %25 satış marjı ise %33,33 kâr oranıdır.

Aynı kâr hedefini farklı oranla girmek, fiyatları farkında olmadan düşük ya da yüksek belirlemek anlamına gelir.

Hedef kâr oranından fiyat bulma

Hedef kâr oranından satış fiyatına giden yol bir çarpandır:

Satış fiyatı = maliyet × (1 + kâr oranı)

Hedef kâr oranı Çarpan 80,00 TL maliyetli üründe satış fiyatı Aynı fiyatın satış marjı
%20 1,20 96,00 TL %16,67
%25 1,25 100,00 TL %20,00
%30 1,30 104,00 TL %23,08
%40 1,40 112,00 TL %28,57

Satış marjı sütunu şöyle bulunur: kâr oranı ÷ (1 + kâr oranı). Örneğin %30 için 0,30 ÷ 1,30 = 0,2308, yani %23,08.

Tersine, satış marjından kâr oranına da gidebilirsiniz: satış marjı ÷ (1 − satış marjı). %20 satış marjı için 0,20 ÷ 0,80 = 0,25, yani %25 kâr oranı.

KDV'li fiyatta hesap

Raftaki fiyat KDV dahildir; alış faturasındaki fiyat ise çoğunlukla KDV hariç yazar. Kâr hesabını aynı tabanda yapmak gerekir.

KDV mükellefi işletme: Hesap KDV hariç tutarlarla yapılır. Ödediğiniz KDV'yi indirim olarak kullandığınız için maliyetiniz KDV hariç alış fiyatıdır.

Örnek: KDV hariç maliyet 80,00 TL, KDV oranı %20, hedef kâr oranı %25.

  1. KDV hariç satış fiyatı = 80,00 × 1,25 = 100,00 TL
  2. KDV dahil raf fiyatı = 100,00 × 1,20 = 120,00 TL

Raftaki 120,00 TL'yi 80,00 TL'lik maliyetle karşılaştırıp "%50 kâr" demek yanlıştır; KDV sizin kârınız değildir.

KDV mükellefi olmayan işletme: Alışta ödediğiniz KDV'yi indiremezsiniz; o KDV sizin için maliyettir. Bu durumda maliyet KDV dahil alış fiyatıdır ve satış tarafı da KDV dahil fiyattır.

KDV ayrıştırılmayan ürünler: Tütün mamulleri gibi bazı ürünlerde perakendeci KDV hesaplamaz; KDV, bayiye satış yapan tarafından hesaplanıp ödenir. Bu ürünlerde fiyat ile maliyet olduğu gibi karşılaştırılır; KDV ayrılmaz. Bu ürünlerin kâr oranı genellikle düşüktür; toplam kârınızı değerlendirirken bu ürünleri ayrı tutmak doğru sonuç verir.

İskonto ve kampanyanın gerçek etkisi

İskonto, kâr oranını beklediğinizden hızlı düşürür. 80,00 TL maliyetli ve KDV hariç 100,00 TL'ye satılan üründe (%25 kâr oranı) %10 iskonto yaparsanız:

  • Yeni satış fiyatı: 90,00 TL
  • Brüt kâr: 10,00 TL
  • Yeni kâr oranı: 10 ÷ 80 = %12,5

Fiyattan yapılan %10'luk indirim, kâr oranını yarıya indirdi. Aynı brüt kârı korumak için o üründen iki kat satmanız gerekir. Kampanya ve iskonto kararını bu hesapla vermek gerekir.

Sık yapılan üç hata

  1. Raf fiyatını alış fiyatıyla karşılaştırmak: Biri KDV dahil, diğeri KDV hariçse çıkan oran yanlıştır.
  2. Zamdan sonra eski kâr oranını korumamak: Alış fiyatı arttı ama satış fiyatı aynı kaldıysa kâr oranınız düşmüştür; zam gelen her ürünün fiyatını yeniden hesaplayın.
  3. Toplam kârı tek oranla değerlendirmek: Düşük kârlı, yüksek cirolu ürünler (tütün gibi) ortalamayı aşağı çeker; kârınızı ürün grubuna göre ayrı görün.

Sık sorulan sorular

Kâr oranı ile satış marjı arasındaki fark nedir?

Kâr oranı brüt kârı maliyete, satış marjı brüt kârı satış fiyatına böler. %25 kâr oranı %20 satış marjına denk gelir.

Yüzde 30 kâr oranıyla satış fiyatı nasıl hesaplanır?

Maliyet 1,30 ile çarpılır: 80,00 TL maliyetli ürünün satış fiyatı 80,00 × 1,30 = 104,00 TL'dir.

Kâr oranı KDV dahil mi hesaplanır?

KDV mükellefi işletmede hesap KDV hariç tutarlarla yapılır; KDV mükellefi olmayan işletmede alışta ödenen KDV maliyete dahildir.

Yüzde 10 iskonto kâr oranını ne kadar düşürür?

80,00 TL maliyetli ve 100,00 TL'ye satılan üründe %10 iskonto, kâr oranını %25'ten %12,5'e indirir.

Sigara hariç kâr

Tekel ürünleri satan işletmede ciro büyük görünür ama bu ürünlerin kârı düşüktür. Toplam kâr oranınızı bu ürünlerle birlikte değerlendirirseniz, diğer ürünlerdeki kârınızı göremezsiniz. Bu yüzden kâr raporunu tütün ürünleri hariç ayrıca açmak, asıl kârın nereden geldiğini gösterir.

KozSoft'ta

KozSoft fiyat girilen ekranlarda ve raporlarda Kâr oranını (brüt kâr ÷ maliyet) gösterir; Kâr raporunda ve satış ayrıntısında ikinci sütun olarak Satış marjını (brüt kâr ÷ net satış) aynı tanımla verir. Alış faturasında kâr oranını yazdığınızda satış fiyatı hesaplanır; zam gelen ürünlerin yeni fiyatı tek pencerede bugünkü kâr oranını koruyarak bulunur. KDV mükellefiyetiniz ve "KDV ayrıştırılmaz" ürünler hesaba katılır. Kâr raporunda "Sigara hariç" süzgeci vardır. Ayrıntısı Özellikler sayfasında.

Fiyatlarınızı kâr oranıyla yönetmeye bugün başlamak için ücretsiz deneyin.

Kaynaklar

İlgili yazılar

Bugün başlayın, 30 gün sonra karar verin.

Kurulum, kredi kartı ve taahhüt gerekmez. Ürünlerinizi Excel'den aktarın, ilk satışınızı bugün yapın; ihtiyaç duyduğunuzda destek ekibimiz hafta sonu dahil yanınızda.

Ücretsiz deneyin Ara