Market açmak için gerekli belgeler: vergi kaydı, ruhsat, gıda işletmesi kaydı, tütün ve alkol belgesi, maliyet kalemleri
Market açarken vergi dairesi, oda, belediye, Tarım ve Orman Bakanlığı ve SGK işlemlerinin her birinin süresi ve sırası vardır. Gerekli belgeler, yasal süreler, yazar kasa zorunluluğu ve açılış öncesi maliyet kalemleri. Kaynaklarıyla.
KozSoft Ekibi · Koznet Bilişim Teknolojileri Limited Şirketi Yayın: 10 dakika okuma
İşyerini kiraladınız, rafların yerini çizdiniz; açılış için tarih düşünüyorsunuz. Market açmak, raflar dolmadan önce bir dizi kurumla işlem yapmayı gerektirir: vergi dairesi, esnaf ya da ticaret odası, belediye, Tarım ve Orman Bakanlığı, tütün ve alkol satacaksanız aynı Bakanlığın satış belgesi birimi ve personel çalıştıracaksanız SGK. Her birinin bir süresi vardır ve bazı belgeler diğerinin ön koşuludur.
Bu yazıda market açmak için gerekli belgeleri yasal dayanaklarıyla sırayla anlatıyor, açılış öncesi bütçenizde yer alması gereken kalemleri listeliyoruz. Tutar vermiyoruz; kira, tadilat ve donanım fiyatları ilden ile ve günden güne değişir.
Kısaca
Market açmak için vergi dairesine işe başlama bildirimi (işe başlamadan itibaren on gün içinde), esnaf ve sanatkâr siciline ve odaya ya da ticaret siciline kayıt, belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatı, Tarım ve Orman Bakanlığına gıda işletmesi kaydı gerekir. Yeni nesil yazar kasa da işe başlama tarihinden itibaren 30 gün içinde (kalkınmada öncelikli yörelerde 60 gün içinde) kullanılmaya başlanmalıdır. Tütün ve alkol satılacaksa Tarım ve Orman Bakanlığından ayrı satış belgeleri, personel çalıştırılacaksa SGK'ya işyeri bildirgesi ve işe giriş bildirgesi verilir.
- Ruhsat alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz; ruhsatsız açılan işyeri kapatılır.
- Gıda satan her market gıda işletmesi olarak Bakanlığa kayıt yaptırmak zorundadır.
- Tütün ve alkol için iki ayrı satış belgesi vardır; alkol satış belgesinde okul ve ibadethanelere mesafe şartı aranır.
- Yeni yazar kasada kartla ödeme, cihazın aktivasyonundan itibaren en geç 30 gün içinde açılır; açılmazsa cihaz kullanıma kapatılır.
1. Vergi dairesine işe başlama bildirimi
Vergi Usul Kanunu'nun 153. maddesine göre vergiye tabi ticaret erbabı işe başladığını vergi dairesine bildirmek zorundadır. Kanunun 168. maddesine göre gerçek kişilerde bu bildirim, işe başlama tarihinden itibaren on gün içinde kendileri ya da yetkili meslek mensubu tarafından yapılır. Şirketlerde kuruluş aşamasındaki işe başlama bildirimini ticaret sicili müdürlüğü vergi dairesine iletir.
Mükellefiyet türünüz (basit usul, işletme hesabı ya da bilanço) bu aşamada belirlenir ve e-Arşiv fatura başlangıç tarihi gibi birçok yükümlülüğü etkiler. Bu kararı mali müşavirinizle birlikte verin.
2. Oda ve sicil kaydı
İşletmeniz esnaf ve sanatkâr sayılıyorsa esnaf ve sanatkâr siciline ve ilgili odaya, tacir sayılıyorsa ticaret siciline ve ticaret odasına kaydolursunuz. Hangi gruba girdiğinizi işletmenin ölçeği belirler; mali müşaviriniz bu ayrımı yapar.
- Esnaf ve sanatkâr: 5362 sayılı Kanun'un 6. maddesine göre sicile kaydı yapılmadıkça odaya kayıt yapılamaz; sicile kaydolan esnafın bilgileri sicil tarafından ilgili odaya gönderilir.
- Tacir: Türk Ticaret Kanunu'nun 40. maddesine göre her tacir, ticari işletmenin açıldığı günden itibaren on beş gün içinde işletmesini ve ticaret unvanını ticaret siciline tescil ve ilan ettirir.
3. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesine göre yetkili idareden usulüne uygun ruhsat alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz; ruhsatsız açılan işyerleri kapatılır. Diğer kurumların verdiği izin ve kayıtlar ruhsat alma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Yetkili idare belediye sınırları içinde belediyedir.
Market, Yönetmelik'te gayrisıhhi müessese dışında kalan "sıhhi işyeri" grubundadır. Yönetmeliğin 12. maddesine göre başvuru, işyeri Yönetmeliğe uygun hâle getirildikten sonra başvuru ve beyan formuyla yapılır; başvuru kriterlere uygunsa ruhsat başka bir işleme gerek kalmadan aynı gün verilir. 13. maddeye göre işyeri ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir; eksiklik bulunursa bir defaya mahsus on beş günlük süre verilir, giderilmezse ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ruhsat, işyerinde herkesin görebileceği bir yere asılır (madde 11).
Yönetmeliğin sıhhi işyerlerinde aranacak nitelikleri sayan Ek-1'i, bakkal, market, şarküteri, kuruyemişçi, büfe ve manavlar için ortak şartlara ek olarak şunları arar:
- Bütün tezgâh ve raflar zeminden en az 15 cm yüksekte olur.
- Soğuk meze, et ve süt ürünleri, sakatat ve balık gibi farklı gıdalar için ayrı ya da bölümlere ayrılmış soğutmalı dolap veya tezgâh bulunur.
- Gıda maddeleri ile diğer maddeler farklı raf ve tezgâhlarda satışa sunulur.
- Ekmek ve unlu mamuller kapalı dolaplarda ve vitrinli tezgâhlarda satılır.
- Birden fazla faaliyet konusunun bir arada bulunduğu 500 m²'den büyük işyerlerinde danışma birimi bulunur.
4. Gıda işletmesi kaydı
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun 30. maddesine göre kayıt işlemine tabi gıda işletmeleri, faaliyetleriyle ilgili işletme kayıtlarını Tarım ve Orman Bakanlığına yaptırmak zorundadır. Bakanlığın yayımladığı bilgiye göre perakende işletmelerin kayıt başvurusunda "İşletme Kayıt Belgesi başvuru ve beyannamesi" (Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik, Ek-4) istenir. Başvuru yerini ve güncel belge listesini bulunduğunuz ilin Tarım ve Orman Müdürlüğünden teyit edin.
5. Tütün ve alkol satış belgeleri
Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 5. maddesine göre tütün mamullerinin perakende satışı için tütün mamulü perakende satış belgesi, alkollü içkilerin perakende satışı için alkollü içki perakende satış belgesi alınması zorunludur. Yönetmelikte "Kurum" olarak geçen yetkili idare Tarım ve Orman Bakanlığıdır.
- Başvuru (madde 12): Bakanlığın internet sitesindeki başvuru formu elektronik ortamda doldurulup imzalanır. Gerçek kişi başvurusuna işyeri açma ve çalışma ruhsatının örneği, vergi dairesi adı ve vergi kimlik numarası beyanı ve belge bedelinin ödendiğini gösteren dekont eklenir. Bu yüzden satış belgesi başvurusu ruhsattan sonra gelir.
- Mesafe şartı (madde 12): Perakende alkollü içki satışı için belge isteyenler, işyerinin örgün eğitim kurumları, dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethanelere en az yüz metre uzaklıkta olduğunu belgeler.
- Süre uzatımı (madde 14): Faaliyetine devam etmek isteyen satıcılar her yıl Ocak ayı başından Mart ayı sonuna kadar süre uzatım işlemini yaptırır. Satış belgeleri devredilemez.
Satış saati, 18 yaş ve kampanya yasağı gibi satış kuralları ayrıca uygulanır; tütün ve alkolde fiyat bildirimi için de Yönetmelik özel bir biçim öngörür.
6. Yazar kasa ve POS
Perakende satış yapan birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, fatura vermek zorunda olmadıkları satışları 3100 sayılı Kanun'a göre yazar kasa fişiyle belgeler (483 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği madde 1). Aynı maddeye göre 1 Ocak 2016'dan sonra işe başlayanlar yeni nesil yazar kasayı işe başlama tarihinden itibaren 30 gün içinde (kalkınmada öncelikli yörelerde 60 gün içinde) kullanmaya başlamak zorundadır (madde 1/2-e). Yasal süre bu olsa da cihazı açılıştan önce kurdurmak, satış programı ve POS bağlantısını açılış gününden önce denemenizi sağlar.
557 Sıra No'lu Tebliğ'in 5. maddesine göre 1 Temmuz 2024 ve sonrasında yeni nesil yazar kasa kullanmaya başlayanlar, cihazın aktivasyon tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde bir banka ya da ödeme hizmet sağlayıcısıyla üye işyeri anlaşması yapıp banka kartıyla ödeme kabul etmek zorundadır; bu yapılmazsa cihaz 15 gün içinde kullanıma kapatılır (madde 6). Ayrı bir banka POS'u kullanacaksanız POS yazar kasaya bağlı çalışır: satış yazar kasadan başlatılır, tutar POS'a yazar kasadan gönderilir (483 Sıra No'lu Tebliğ madde 8).
Satış programı kullanacaksanız programın yazar kasanızla bağlantılı çalışıp çalışmadığını cihazı almadan önce sorun; markanın programla uyumu, cihaz seçimini etkiler.
7. SGK işlemleri
Personel çalıştıracaksanız 5510 sayılı Kanun'un 11. maddesine göre işyeri bildirgesini en geç sigortalı çalıştırmaya başladığınız tarihte SGK'ya verirsiniz. Kanunun 8. maddesine göre her çalışan için sigortalı işe giriş bildirgesi, kural olarak çalışma başlamadan önce verilir. Şirket kuruluşu ticaret siciline bildirildiğinde işyeri bildirimi SGK'ya yapılmış sayılır ve ayrıca işyeri bildirgesi düzenlenmez.
Açılış öncesi maliyet kalemleri
Aşağıdaki kalemler bütçenizde ayrı satırlar olarak yer almalıdır. Tutarlarını birden çok tedarikçiden teklif alarak belirleyin.
- Kira ve depozito: İlk ayların kirası ve depozito.
- Tadilat: Zemin, aydınlatma, elektrik tesisatı, tabela ve Yönetmelikteki şartlara uygunluk düzenlemeleri.
- Raf ve soğutma: Gondol raflar, soğutmalı dolap ve tezgâhlar, derin dondurucu.
- Kasa donanımı: Bilgisayar ya da dokunmatik kasa, barkod okuyucu, fiş yazıcı, gerekiyorsa terazi ve etiket yazıcı.
- Yazar kasa ve POS: Yeni nesil yazar kasa, banka POS'u ve kurulum.
- Satış ve stok programı: Kurulum ve aylık ya da yıllık abonelik.
- İlk stok: Açılış için gereken mal alımı; tedarikçilerin ödeme vadesi nakit ihtiyacını belirler.
- Resmî işlemler: Ruhsat, oda kaydı ve satış belgesi harç ve bedelleri.
- Hizmetler: Mali müşavirlik, işyeri sigortası ve güvenlik sistemi.
- Personel: İlk ayların ücretleri ve sigorta primleri.
Kontrol listesi
- Mükellefiyet türünü mali müşavirinizle belirleyin, işe başlama bildirimini on gün içinde yapın.
- Oda ve sicil kaydını tamamlayın (tacirseniz on beş gün içinde ticaret sicili tescili).
- İşyerini Yönetmelikteki şartlara göre hazırlayın, ruhsat başvurusunu yapın; ruhsatı görünür yere asın.
- Gıda işletmesi kaydını Tarım ve Orman Bakanlığına yaptırın.
- Tütün ve alkol satacaksanız ruhsattan sonra satış belgelerine başvurun; alkolde mesafe şartını kontrol edin.
- Yazar kasayı işe başlama tarihinden itibaren 30 gün içinde (kalkınmada öncelikli yörelerde 60 gün içinde) kullanmaya başlayın, mümkünse açılıştan önce kurdurun; kart ödemesini aktivasyondan itibaren 30 gün içinde açın, ayrı POS'u yazar kasaya bağlatın.
- Personel çalıştıracaksanız işyeri bildirgesini ve işe giriş bildirgelerini zamanında verin.
Sık sorulan sorular
Market açmak için hangi ruhsat gerekir?
Belediyeden (belediye sınırları dışında il özel idaresinden) işyeri açma ve çalışma ruhsatı. Market sıhhi işyeridir; başvuru kriterlere uygunsa ruhsat aynı gün verilir ve işyeri bir ay içinde kontrol edilir (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik madde 12 ve 13).
Ruhsat almadan market açılabilir mi?
Hayır. Ruhsat alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz; ruhsatsız açılan işyeri yetkili idare tarafından kapatılır (Yönetmelik madde 6).
Markette sigara ve alkol satmak için ne gerekir?
Tarım ve Orman Bakanlığından tütün mamulü perakende satış belgesi ve alkollü içki perakende satış belgesi. Alkol için işyerinin okul, dershane, öğrenci yurdu ve ibadethanelere en az yüz metre uzakta olduğu belgelenir.
Yeni yazar kasada kartla ödeme ne zaman açılmalı?
Cihazın aktivasyon tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde üye işyeri anlaşması yapılıp banka kartıyla ödeme kabul edilmelidir; aksi halde cihaz pasife alınır (557 Sıra No'lu Tebliğ madde 5 ve 6).
KozSoft'ta
Açılışa hazırlanırken ürün listenizi Excel ya da CSV dosyasından tek seferde 5.000 satıra kadar aktarırsınız; sütun başlıkları eşlenir, ürünleri tek tek yazmazsınız. Kasa, cihaz ve kullanıcı sayısı bütün paketlerde sınırsızdır; açılışta kaç kasa kuracağınız fiyatı değiştirmez. Alkollü içkide 22.00 ile 06.00 arasında satış kasada kapanır, tütün ve alkolde 18 yaş uyarısı kendiliğinden çıkar. Barkod okuyucu, fiş yazıcı, terazi ve etiket yazıcı seçimi için Donanım sayfasını inceleyin; market için ekranlar Market programı sayfasında anlatılır.
Programı açılıştan önce kendi ürünlerinizle kurmak için ücretsiz deneyin ya da donanım ihtiyacınızı birlikte belirlemek için sizi arayalım.
Kaynaklar
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, madde 153 ve 168, mevzuat.gov.tr güncel metni, erişim 16.11.2026: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.4.213.pdf
- 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu, madde 6, mevzuat.gov.tr, erişim 16.11.2026: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5362.pdf
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, madde 40, mevzuat.gov.tr, erişim 16.11.2026: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6102.pdf
- İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik (Resmî Gazete 10.08.2005, sayı 25902), madde 4, 6, 11, 12, 13, 14 ve Ek-1 (C bölümü: bakkal, market, şarküteri); mevzuat.gov.tr güncel metni (son değişiklik Resmî Gazete 10.01.2026, sayı 33133), erişim 16.11.2026: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/21.5.20059207.pdf
- 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu, madde 30, mevzuat.gov.tr, erişim 16.11.2026: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5996.pdf
- Tarım ve Orman Bakanlığı, kayıt prosedürü ve istenen bilgi ve belgeler, erişim 16.11.2026: https://www.tarimorman.gov.tr/Konu/1052/kayit_proseduru_istenen_bilgi_belge
- Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, madde 4, 5, 12 ve 14, mevzuat.gov.tr güncel metni, erişim 16.11.2026: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=14646&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
- 483 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği, madde 1 ve 8; GİB'in yayımladığı, 489, 498 ve 502 Sıra No'lu Tebliğlerle yapılan değişiklikleri içeren 2018 tarihli derlenmiş metin (566 Sıra No'lu Tebliğle yapılan değişiklikler bu metinde yer almaz, iki metin birlikte okunmalıdır), erişim 16.11.2026: https://ynokc.gib.gov.tr/UploadedFiles/Files/483_SIRA_NOLU_VERGI_USUL_KANUNU_GENEL_TEBLIGI_guncel_25052018.pdf
- 557 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği, Resmî Gazete 30.12.2023, sayı 32415 (2. mükerrer), madde 5 ve 6; GİB'in yayımladığı metin, erişim 16.11.2026: https://ynokc.gib.gov.tr/UploadedFiles/Files/557_VUK_GT.pdf
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, madde 8 ve 11, mevzuat.gov.tr, erişim 16.11.2026: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5510.pdf