Z raporu nedir, nasıl alınır? X raporuyla farkı, saklama süresi ve gün sonu raporuyla karşılaştırma
Z raporu yazar kasanın günlük kapanış raporudur; satış yapılan her iş gününün sonunda alınır ve saklanır. X raporundan farkı, saklama süresi, almamanın sonuçları ve satış programının gün sonu raporuyla karşılaştırma. Kaynaklarıyla.
KozSoft Ekibi · Koznet Bilişim Teknolojileri Limited Şirketi Yayın: 8 dakika okuma
Kasayı kapatma saati geldi. Kasiyer yazar kasadan Z raporunu aldı, satış programının gün sonu raporunu da açtı; iki toplam arasında küçük bir fark var. Fark nereden geliyor, hangisi esas alınır, Z raporu hiç alınmasa ne olur? Bu soruların yanıtı, Z raporunun ne olduğunu bilmekle başlar.
Bu yazıda Z raporunun tanımını, ne zaman ve nasıl alındığını, X raporundan farkını, saklama süresini ve satış programının gün sonu raporuyla nasıl karşılaştırılacağını anlatıyoruz.
Kısaca
Z raporu, yazar kasanın (ödeme kaydedici cihaz, ÖKC) günlük kapanış raporudur: o gün cihazla yapılan satışları, hasılatı ve tahsil edilen KDV'yi gösterir, günlük hafızayı sıfırlayıp toplamları mali hafızaya yazar. Cihazla satış yapılan her iş gününün sonunda, çalışma saati bitiminde günde bir kez alınır ve Vergi Usul Kanunu'nun saklama süreleri içinde saklanır. Yeni nesil yazar kasada rapor cihazda elektronik olarak saklandığı için ayrıca kâğıda basma zorunluluğu yoktur.
- Z raporu, satış yapılan her iş gününün sonunda alınır; satış yapılmayan günlerde alınması gerekmez.
- Gün içinde kontrol için X raporu alınır; X raporu mali hafızada yer kaplamaz ve gün içinde birden çok kez alınabilir.
- Z raporu, ilgili yılı izleyen yıldan başlayarak beş yıl saklanır.
- Satış programının gün sonu raporu yasal belge değildir; Z raporuyla her gün karşılaştırılmalıdır.
Z raporu nedir
GİB'in özelgelerinde aktarılan 9 Seri No'lu ÖKC Genel Tebliği'ne göre Z raporu (günlük kapanış fişi), bir iş günü içinde cihazla yapılan satışları, elde edilen hasılatı ve tahsil edilen katma değer vergisini ayrıntılı olarak gösteren, müteselsil sıra numarası taşıyan bir rapordur. Vergi matrahına esas bilgiler, Z raporunun alınmasıyla cihazın mali hafızasına kaydedilir.
Z raporu alındığında cihazın günlük hafızası sıfırlanır ve günün toplamları mali hafızaya aktarılır. Bu yüzden her Z raporu mali hafızada yer kaplar.
X raporu ve mali hafıza raporu
68 Seri No'lu ÖKC Genel Tebliği yazar kasadan alınabilen üç raporu şöyle tanımlar:
- X raporu: Gün içine ait bilgileri gösterir.
- Z raporu: Gün sonuna ait bilgileri gösterir.
- Mali hafıza raporu: Geçmiş günlere ait bilgileri günlük, aylık, yıllık ya da belirli bir tarih aralığı için gösterir.
Tebliğ, akaryakıt istasyonları için yaptığı açıklamada Z raporunun günlük hafızayı sıfırladığını ve toplamları mali hafızaya aktardığını belirtir. Aynı açıklamaya göre X raporu bilgi amaçlıdır, mali hafızada yer kaplamaz ve vardiya değişimi ya da işletme içi kontrol için gün içinde birden çok kez alınabilir. Karabük Defterdarlığının 22.02.2016 tarihli özelgesi bu açıklamaları marketlerde kullanılan yazar kasalara da aynı biçimde uygular.
Kasiyer değiştiğinde ya da öğle arasında kasayı kontrol etmek istediğinizde X raporu alın. Gün içinde birden fazla Z raporu almak mali hafızanın normalden önce dolmasına yol açar.
Ne zaman ve nasıl alınır
Karabük Defterdarlığının 22.02.2016 tarihli özelgesine göre Z raporu, cihazla satış yapılan günlerde çalışma saati sonunda, günde bir kez alınır. İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının 04.03.2013 tarihli özelgesine göre Z raporu yalnız cihazın kullanıldığı günlerde alınır; işyerinin kapalı olduğu ya da cihazın hiç kullanılmadığı günlerde Z raporu alma zorunluluğu yoktur.
Raporun cihazda hangi tuşla ya da menüden alındığı markaya göre değişir; adımlar cihazla birlikte verilen kullanım kılavuzunda yazılıdır.
Kaç yıl saklanır, kâğıda basılır mı
9 Seri No'lu ÖKC Genel Tebliği'ne göre Z raporları, müteselsil sıra numarasına göre, Vergi Usul Kanunu'nun defter ve belgelerin saklanmasına ilişkin hükümlerindeki süreler içinde işletmede saklanır. Vergi Usul Kanunu'nun 253. maddesine göre bu süre, ilgili olduğu yılı izleyen takvim yılından başlayarak beş yıldır.
Yeni nesil yazar kasalarda kâğıt yükümlülüğü değişti. 450 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'ne göre Z raporu oluşturma zorunluluğu sürmekle birlikte, raporlar cihazda elektronik ortamda saklandığı için ayrıca kâğıda basma ve kâğıt olarak saklama zorunluluğu kaldırıldı. 483 Sıra No'lu Tebliğ'in 566 Sıra No'lu Tebliğ ile değişik 4. maddesine göre yeni nesil yazar kasaların Z raporlarındaki mali bilgiler güvenli servis sağlayıcısı (ÖKC TSM merkezi) üzerinden GİB'e elektronik ortamda bildirilir; cihazın bu merkezle sürekli çevrim içi bağlı olmasının sorumluluğu cihazı kullanan mükellefe aittir.
Z raporu almamanın sonucu ve 2026 cezaları
Vergi Usul Kanunu'nda "Z raporu" adıyla ayrı bir ceza maddesi bulunmaz. Z raporunun alınmamasına hangi ceza hükmünün uygulanacağı somut olaya göre belirlenir; bu konuda mali müşavirinizin görüşünü alın. Z raporunun dayandığı fiş düzeni için ise Kanunun hükmü açıktır:
- Yazar kasa fişi verilmemesi (madde 353/2): 588 Sıra No'lu Tebliğ'deki 2026 tutarlarına göre her belge için bir takvim yılındaki ilk tespitte 17.000 TL; sonraki tespitlerde Kanuna bağlı cetveldeki tutarlar (ikinci tespitte 35.000 TL, üçüncüde 53.000 TL, dördüncüde 70.000 TL, beşincide 87.000 TL, altıncı ve sonrakilerde 170.000 TL). Her belge türü için bir tespitteki toplam 1.700.000 TL'yi, bir takvim yılındaki toplam 17.000.000 TL'yi geçemez.
- Müşterinin fişi almaması (madde 353/3): Nihai tüketici gibi Kanunun 232. maddesinin birinci fıkrasında sayılanlar dışındaki alıcıya her belge için 8.700 TL; bir takvim yılındaki toplam 87.000 TL'yi geçemez.
Bu tutarlar 2026 yılı içindir; 1 Ocak 2027'den itibaren yeniden değerleme oranıyla artar. Yeni tutarlar yayımlandığında bu yazıyı güncelleyeceğiz.
Z raporu ile programın gün sonu raporu
Satış programının gün sonu raporu işletmenin kendi kaydıdır, yasal belge değildir. Esas olan yazar kasanın Z raporudur. İki rapor her gün karşılaştırılırsa farklar o gün içinde bulunur; biriken farkı haftalar sonra açıklamak çok daha zordur.
Farkın en sık nedenleri şunlardır:
- Yazar kasadan fişi kesilip programa girilmeyen satış: Kasiyer yoğun anda tutarı doğrudan yazar kasaya yazdı.
- Programa girilip yazar kasadan geçmeyen satış: Satış programda kapandı ama fiş kesilmedi.
- İade ve iptal: Biri programda, diğeri yazar kasada yapıldı ya da yalnız birinde yapıldı.
- KDV oranı: Ürün kartındaki KDV oranı yazar kasadaki departmanla aynı değil; toplam aynı olsa da oran kırılımı uyuşmaz.
Kasa farkı ayrı bir konudur: Z raporu cihazdan geçen satışı gösterir, kasadaki nakit ise ayrıca sayılır. Kasayı beklenen tutarı görmeden saymak (kör sayım) ve farkı gerekçesiyle kaydetmek, nakit farkını satış farkından ayırır.
Gün sonu kontrol listesi
- Z raporunu çalışma saati sonunda, günde bir kez alın; gün içi kontroller için X raporu kullanın.
- Z raporunun toplamını ve KDV oranı kırılımını satış programının gün sonu raporuyla karşılaştırın.
- Fark varsa aynı gün nedenini bulun: girilmeyen satış, kesilmeyen fiş, iade ya da KDV oranı.
- Kasadaki nakdi kör sayımla sayın, farkı gerekçesiyle kaydedin.
- Eski tip yazar kasa kullanıyorsanız Z raporlarını sıra numarasıyla, beş yıl saklanacak biçimde dosyalayın.
Sık sorulan sorular
Z raporu her gün alınmak zorunda mı?
Cihazla satış yapılan her iş gününün sonunda alınır. İşyerinin kapalı olduğu ya da cihazın hiç kullanılmadığı günlerde Z raporu alma zorunluluğu yoktur (İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı özelgesi, 04.03.2013).
Gün içinde birden fazla Z raporu alınabilir mi?
Z raporu günde bir kez, çalışma saati sonunda alınır. Her Z raporu mali hafızada yer kapladığı için gün içi kontrollerde X raporu kullanılır; X raporu birden çok kez alınabilir (Karabük Defterdarlığı özelgesi, 22.02.2016).
Z raporu kaç yıl saklanır?
İlgili olduğu yılı izleyen takvim yılından başlayarak beş yıl (Vergi Usul Kanunu madde 253). Yeni nesil yazar kasalarda rapor cihazda elektronik olarak saklandığı için ayrıca kâğıda basma zorunluluğu yoktur (450 Sıra No'lu Tebliğ).
X raporu ile Z raporu arasındaki fark nedir?
X raporu gün içi bilgi verir ve günlük hafızayı sıfırlamaz. Z raporu gün sonu kapanışıdır; günlük hafızayı sıfırlar ve toplamları mali hafızaya yazar.
Z raporu ile satış programının raporu farklı çıkarsa hangisi geçerli?
Yasal kayıt yazar kasanın Z raporudur. Farkın nedeni aynı gün bulunmalı ve satış programındaki kayıt düzeltilmelidir.
KozSoft'ta
KozSoft'ta kasa açılış ve kapanışıyla yönetilir; kasiyer gün sonunda kasayı kupürle ve kör sayımla sayar, fark ve gerekçesi kayda geçer, gelir ve gider kalemleri aynı kasa oturumuna yazılır. Günlük ve KDV raporları PDF ve Excel olarak alınır; ekran, rapor ve dosya aynı hesaptan gelir. Yazar kasa bağlantısı hazır olunca, bağlantı kurulan kasada satış programı ile cihazın toplamı uyuşmazsa satış tamamlanmaz; gün sonunda Z raporu KDV oranı başına karşılaştırılır. Hangi yazar kasa markasının bugün hangi aşamada olduğunu Yazar kasa ve e-Belge sayfasındaki durum tablosunda açıkça paylaşıyoruz. Kasa ve rapor ekranlarının ayrıntısı Özellikler sayfasındadır.
Gün sonu düzeninizi kendi işletmenizde görmek için ücretsiz deneyin ya da sizi arayalım.
Kaynaklar
- Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 426)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No: 450), Resmî Gazete 03.06.2015, sayı 29375, erişim 16.11.2026: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/06/20150603-14.htm
- Karabük Valiliği Defterdarlık Gelir Müdürlüğü özelgesi (GİB yeni nesil ÖKC sitesinde yayımlanan), 22.02.2016 tarih ve 35831311-ÖKC-4 sayı (9 ve 68 Seri No'lu ÖKC Genel Tebliğlerinden alıntılarla), erişim 16.11.2026: https://ynokc.gib.gov.tr/UploadedFiles/Files/143-22.02.2016_tarihli_ve_4_sayili_ozelge_.pdf
- 68 Seri No'lu Ödeme Kaydedici Cihazlar Genel Tebliği, GİB yeni nesil ÖKC sitesinde yayımlanan metin (raporların tanımı ve akaryakıt pompalarına bağlı ödeme kaydedici cihazlardan alınacak raporlar), erişim 17.11.2026: https://ynokc.gib.gov.tr/UploadedFiles/Files/68_seri_no.lu_okc_genel_tebligi_pdf.pdf
- GİB, İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı özelgesi, 04.03.2013 tarih ve 11395140-195.01-310 sayı (29 Seri No'lu ÖKC Genel Tebliğinden alıntıyla), erişim 16.11.2026: https://ynokc.gib.gov.tr/UploadedFiles/Files/67-_04.03.2013_tarihli_ve_310_sayili_ozelge.pdf
- Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 483)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No: 566), madde 1 (483 madde 4/1), Resmî Gazete 25.09.2024, sayı 32673, erişim 16.11.2026: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/09/20240925-4.htm
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, madde 253 ve 353, mevzuat.gov.tr güncel metni, erişim 16.11.2026: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.4.213.pdf
- 588 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ve eki 2026 tutarları listesi, Resmî Gazete 31.12.2025, sayı 33124 (5. mükerrer), erişim 16.11.2026: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/12/20251231M5-31.pdf
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; mali ve hukuki kararlarınızdan önce mali müşavirinize danışın.